04/03/2024
Haberler

DOMATESTE TUTA SIKINTISI

Antalya Ticaret Borsası düzenlediği Sektörel Analiz Toplantıları yla tarımın ve üyelerinin sorunlarını gündeme taşıyor. ATB nin düzenlediği Sektörel Analiz Toplantıları nın bu ayki konusu domates güvesi olarak bilinen Tuta Absoluta oldu. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Fatih Dağlı nın yöneticiliğinde yapılan toplantıya, ATB Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, ANSİAD Başkanı Ali Eroğlu, Zirai Karantina Müdürü Ekrem Çetin, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Bitki Koruma Şube Müdürü Mehmet Şen, Tarım ATB Üyeleri Cüneyt Doğan, Recep Özkul, Fatih Ekinci, Sedat Ekici, İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Ali Demir, Ziraat Mühendisleri Odası ikinci Başkanı Sabit İlker Yılmaz, Zirai Karantina Müdürlüğü nden inspektör Necdet Kandemir katıldı.

TEDBİR ALMAZSAK CİDDİ ZARARLAR OLUŞUR

ATB Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, kamuoyunca domates güvesi olarak bilinen Tuta Absoluta nın 2009 yılından beri domatesin üretimi ve ihracatında sıkıntıya neden olduğunu belirterek, “Üretimde ve ihracatta olumsuzlukların yaşanmaması için, yaz dönemindeki üretimde kayıplar yaşanmaması için neler yapılması gerektiğini Sektörel Analiz toplantımızda konunun taraflarıyla tartışıp alınacak önlemleri el birliğiyle hayata geçireceğiz” diye konuştu. Çandır, örtü altı üretimin yüzde 40 unun seralarda olduğunu belirterek, “Tedbir almazsak ciddi zararlar oluşur” dedi.

BİYOLOJİK MÜCADELE
Yrd. Doç. Dr. Fatih Dağlı, Tuta zararlısının domatesi tamamen çürütmeyen ancak domateste leke bırakan bir zararlı olduğunu belirterek, zararlının ihracatı engellediğini kaydetti. Dağlı, Tuta zararlısının Türkiye ye yerleştiğini belirterek, “Tamamen kalkacağı görüşüne katılmak mümkün değil, ancak mücadeleyi sürdürmemiz gerekiyor” dedi. Örtü altında tüller iyi dizayn edilirse zararlının dışarıdan girişinin engellenebileceğini anlatan Dağlı, biyolojik mücadele yöntemlerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini kaydetti.

SICAĞI SEVİYOR
AİB Yönetim Kurulu Üyesi Ali Demir, sıcaklığın artmasıyla Tuta nın kendini ortaya çıkardığını belirterek, “Çiftçi tedbirin aldı ama tedbiri elden bırakmamak lazım. Mücadelede biraz gevşeme olunca zararlı çoğalıp bütün seraya zarar verebiliyor. Tarım Müdürlüğü, çiftçilere tedbir açısından pratik bilgiler verilmeli” diye konuştu.

YOK EDERSEK İHRACATIN ÖNÜ AÇILIR
Zirai Karantina Müdürü Ekrem Çetin, Tuta nın ihracatı etkileyen önemli bir zararlı olduğunu belirterek, “Tuta ile ilgili en büyük sorunumuz Rusya. Rusya bu konuyu daha ciddi tutuyor. Zararlının Türkiye de varlığı bilindiği için Tuta ile ilgili daha titiz kontroller yapıyorlar. En son Belarus ta böyle bir sıkıntı yaşandı” dedi. Kış mevsiminin ılıman geçmesiyle Tuta nın bu yıl hiç kaybolmadığına dikkat çeken Çetin, 15 Nisan dan itibaren havaların ısınmasıyla zararlı varlığının yükselişe geçtiğini söyledi. Çetin, “Şu an Tuta bir tehdit durumunda. Rusya domates ihracatı geri bildiriminde kapatacağına dair uyarılarda bulunuyor. Tuta kesinlikle var, karşı ülkeye de tuta yoktur deme lüksümüz yok. Ama bunu en aza indirmemiz lazım. İhracat kontrolleri çok sıkı yapılıyor. Tuta lı ürünlerin ihracatını kabul etmiyoruz. Tuta yı elimine edersek, domates ihracatında önümüz açılacak” diye konuştu.

YARIN GEÇ OLABİLİR

Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Bitki Koruma Şube Müdürü Mehmet Şen, Türkiye de 2009 yılında ilk defa Kaş’ta tespit edilen Tuta ile ilgili önlemlerin Bakanlık düzeyinde alındığını belirterek, buna rağmen 2010 yılında ekonomik düzeyde zararlara neden olduğunu hatırlattı. Şen, “Bakanlık olarak alınacak tedbirleri plan dahilinde yürüttük ve yürütmeye devam ediyoruz. Domates güvesi eylem planı kapsamında çalışmalarımızı yürütüyoruz. Bu sene havaların ısınmasıyla popülasyon artışı görüldü. İlçe müdürlükleri olarak havaların ısınmasıyla fenomen tuzaklarla kelebek çıkışlarını takip ediyoruz, üreticileri mücadele konusunda bilgilendiriyoruz ve desteklemelerden yararlandırıyoruz. Üreticilere entegre mücadele yöntemini öneriyoruz. Aksi durumda yarın geç olabilir.

Mehmet Şen, Antalya da 2013 yılında domates üretiminin 2 milyon 335 bin ton olduğunu belirterek, halen bölgede domates üretim alanlarının yüzde 30-35 nin tuta absoluta zararlısı riski altında bulunduğunu, önlem alınmazsa domates alanlarında yüzde 100 e kadar varan zararlara yol açabileceğini kaydetti.

YAZIN UCUZ DOMATES ARTIK HAYAL

ATB üyesi Fatih Ekinci, Tuta nedeniyle ihracatta sıkıntı olduğu gibi iç piyasada da sıkıntı olduğuna dikkat çekti. “Market alıcıları da güveli domates almıyor, pazara giden güveli domatesi tüketici de almaz. Sonuçta kimse kurtlu domates yemek istemiyor” dedi. Tuta ile mücadelenin maliyeti artırdığına dikkat çeken Ekinci, “Kapalı alan olan seralarda mücadele daha kolay. Açık alanda mücadele zor ve pahalı ama imkansız değil. Artık yazlık domatesin daha ucuz olacağını aklımızdan çıkarmamız gerekiyor” diye konuştu. Ekinci, üretilen domatesin yüzde 20-30 unda tuta zararlısının görülebildiğini belirterek, mücadelenin bırakılmaması gerektiğini, Tarım Bakanlığı nın da üreticilere maddi desteğini yoğunlaştırması gerektiğini vurguladı.

İHRACATÇI SIKINTILI
ATB Meclis Üyesi Cüneyt Doğan, Tuta nın domatesi üremek için kullandığını belirterek, ilaçla ihracat için mücadeleden ziyade biyolojik mücadelenin önemine dikkat çekti. Doğan, yine bir domates zararlısı olan beyaz sineğin ülkemiz açısından nasıl bir gerçeklikse Tuta Absoluta nın da aynı oranda bir gerçeklik olduğunu vurguladı. Çiftçi açısından beyaz sineğin domatesi tamamen yok etmesi anlamında önemli olduğunu söyleyen Doğan, ihracatçı açısından bakıldığında da Tuta nın daha önemli olduğunu ihracatı engelliyor sözleriyle vurguladı. İhracat aşamasında kontrol için gelen görevlilerin bir tuta absoluta gördüğünde tüm TIR a Tuta lı muamelesi yaptığını anlatan Doğan, ihracat yapabilecek kalitede domatesin bir çok üreticiden temin edildiğini ve öncesinde elemeden geçtiğini belirterek, “Ne kadar bu işin uzmanı da olsanız, okulunu da okusanız onların hepsini kontrol etmeniz mümkün değil. Sıfır toleransa saygı duyuyorum. Ama en azından bir tane iki tane bulunduğunda ihracatçıya, bunu bir daha elden geçir, bunu biz tekrar kontrole gelelim denebilir” ifadelerini kullandı.